 |  |  |
|
 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
 |
 |
|
Şerefli Milletler öz bayraqları altında yaşayar! ?Milletimiz ne isterse o, Olacaqdır.? Milli önder, Dr. Çöhreqanlı Meramnamesi 20-ci esride imperiyalarin açıq sömürgeçilik-istismar siyasetine son qoyulsa da, gizli sömürgeçilik 21-ci esrin başlanışında da davam etmekdedir. Bunun en bariz nümünelerinden biri Azerbaycan xalqına yönüldilen çirkin siyasetin neticesidir. Dünya medeniyyetine böyük dahiler bexş etmiş, beşeriyyete zengin dövletçilik irsi buraxmış Türk milletinin böyük bir qismi hele de milletler dustağı olan Iranda en ibtidayi hüquqlarından bele mehrum halda inildemekdedir. Müstemlekeçilik ve irqçiliyin saxlanılması beynelxalq cinayet olmaqla yanaşı, ümumi sülhe tehlüke yaradır. Onların aradan qaldırılması uğrunda mübarize ile bağlı baş veren münaqışeler idare eden dövletin daxili işi deyil, beynelxalq münaqişelerdir. Birleşmiş Milletler Teşkilatının IVIII Baş Meclisinin 1 Dekabr 1973-cü 3103 saylı qetnamesinde gösterilir ki, xalqların müstemleke hökmranlığı ve irqçi rejimler eleyhine mübarizesi ile bağlı silahlı münaqişelere ?1949-cu il Cenevre Konvensiyası anlamında silahlı münaqişe kimi? beynelxalq münaqişe kimi baxılmalıdır. Keçen esride daxili ve xarici düşmenlerin vasitesi ile Güney Azerbaycanda baş veren azadlıq herekatları-Settaxan, Xiyabanı, Pişeveri ve Şerietmedarı herekatı- tamami ile meğlubiyyete uğradı. Lakin bunlara baxmayaraq Azerbaycan xalqı xarici ve daxili düşmenlere qarşı mübarizesini heç bir zaman dayandırmayıb ve bu güne qeder davam etdirmekdedir. Nece ki, keçen esrin sonlarında inqılabların beşiyi olan Tebriz şeherinde yeni bir herekatın şahidi olduq. Dr. Mahmudeli Çöhreqanlının başçılıqı ile Güney Azerbaycanda yaranmış Milli Oyanış Herekatı, türkçülük mefkuresini daşımaqla milli olmayan bütün ideologiyaları süquta uğratdı. Güney Azerbaycan Milli Oyanış Herekatı, BMT-nin 15 Dekabr 1948-ci ve 16 Dekabr 1966-cı beynelxalq ve insan hüquqları haqqında qebul edilmiş beyannamesini elece de beynelxalq hüququn prinsiplerini esas tutaraq Güney Azerbaycan xalqının ?öz müqedderatını teyinetmesi? uğrunda mübarize aparir. Ve bu mübarizede üç mefkureni (türkçülük, çağdaşlıq, inanc özgurlüyü)-nü özünde daşımaqla, Birleşmiş Milletler Teşkilatı ve Avropa Şurası kimi beynelxalq teşkilatların, elece de dünyaya sepelenmiş mühaciret heyatı yaşayan Güney Azerbaycan türklerinin himayesini qazanaraq daha da genişlenmiş ve genişlenmekdedir. Qeyd etmeliyik ki, ?öz müqedderatını teyinetme? prinsipi esas insan hüquq ve azadlıqlarından biridir. Bu prinsip realize edilmeden, insan hüquqlarının müdafiesi olduqca çetinleşecek. BMT Baş Meclisinin 24 Dekabr 1950-ci il 421-saylı qetnamesinde de xalqların öz müqedderatını teyinetme hüququnu esas insan hüquqlarından biri kimi verilmişdir. ?Öz müqedderatını teyinetme? prinsipinin inkışafı müstemleke ölke ve xalqlarına müsteqilliyin verilmesi haqqında 1960-cı il beyannamesinde, beynelxalq hüququn prinsipleri haqqında ve bir sıra diger senedlerde eks olunmuşdur. Öz müqedderatını teyinetme prinsipinin müdafie olunmasi ölke, qitelerin bölünmesi ve parçalanmasının teşviq edilmesi anlamıda deyil. 1970-ci beyannamesinde xüsusi olaraq qeyd olunur kı, eger suveren ve müsteqil dövletler, birincisi, ?xalqların hüquq beraberliyi ve öz müqedderatını teyinetme prinsipine emel etmekle? fealiyyet gösterirse ve ikincisi, bunun neticesinde ?irqinden, dini etiqadından ve derisinin renginden asılı olmayaraq, bu eraziye mensub olan bütün xalqları temsil eden hökümete? malikdirlerse, öz müqedderatını teyinetme prinsipi onların ?erazı bütövlüyünün ve ya siyası birliyinin parçalanmasına, ya xud tam ve ya qismen pozulmasına getirib çıxaracaq her-hansı hereketi sanksiyalaşdıran ve teşviq eden kimi tefsir olunmamalıdır? başqa sözle, öz müqedderatını teyinetme meqsed deyil, müsteqil inkişaf dövründe istenilen xalqın qarşısına çıxan meselerin helli vasitesidir. Öz müqedderatını teyinetme hüququnun iki terefi var: Zahiri terefine göre xalq ve ya milletin beynelxalq sepgide öz siyası statusunu müeyyen etmek imkanı var. Daxili terefine göre ise, xalq ve ya millet öz siyası, iqtisadı ve sosyal qurluşunu müeyyen ede biler. Bu iki terefin vehdeti öz müqedderatını teyinetme hüqunun mezmununu teşkil edir. Öz müqedderatını teyinetme prinsipinin zahiri terefi xalq ve ya milletin aşağıdakı hüquqlarının tanınmasını nezerde tutur; A) Ayrılmaq ve ya müsteqil dövlet yaratmaq; B) Diger dövlete birleşmek meqsedi ile ayrılmaq; V)Bu xalq ve ya milletin terkibine daxil olduğu dövletle unitar dövletde ve ya fedrasıya, muxtariyyet esaslarıyla birleşmek ve s. Öz müqedderatını teyinetme prinsipinin daxili terefi; yeni xalqın öz daxili işlerini kenardan müdaxile olmadan hell etmek hüququ xalq ve ya milletin aşağıdakı A) Öz ictimayi ve dövlet qurluşunu müeyyen etmek; B) Öz tebi servetleri üzerinde azad sahiblik etmek ve öz ölkesinin iqtisadi heyatına rehberlik etmek; V) Medeniyyet, din ve s. kimi diger daxili meseleleri hell etmek hüquqlarının tanınmasını nezerde tutur. Emn-amanlığa tehlüke töreden şerayit yaranarsa, beynelxalq birlik BMT Tehlükesizlik Şurasının qerarı esasında öz müqedderatını teyin eden xalqa yardım etmelidir. Esas prinsirler: Türkçülük; ?Türkçülük, Türk milletini yükseltmek demekdir. ? Ziya Göyalp Göyalpın fikirince türkçülük siyasi bir partiya deyildir. Elmi, felsefi, stetik bir mektebdir. Başqa bir deyimle, kültürle bağlı bir çalışma ve yenileşem yoludur. Türkçülüyün siyasi mahiyyet daşımıdığını görkemli ictimai xadım ve şair Elibey Hüseynzade de vurğulayır. Bununla birlikde, Türkçülük büsbütün siyasi mefkurelere de bigane qalmır. Ona göre ki, Türk külütürü diger mefkureler ile birlikde siyasi mefkurele de malikdir. Mesela, türkçülük heç bir vaxt klerikalizm, teokratiya zülm rejimi ile sazişe gire bilmez. Türkçülük çağdaş bir axımdır ve ancaq çağdaş mahiyyet daşıyan axımlar ve mefkureler ile sazişe gire biler. Böyük Türk sosyoloqu Ziya Göyalp türkçülük axımının ortaya çıxmasını ictimai hadise adlandırır ve bu hadisenin izahında ?tarix materyalizmi? ve ?ictimai mefkureçilik? baxışlarına aid iki zidd nezeriyyeni qaşımıza qoyur: Birinci nezeriyyeye göre Türkçülük yalnız iqtisadi sebeblerden doğmuşdur. Ve ikinci nezeriyyeye göre, türkçülük axımının doğması ictimai quruluşun deyişikliye uğramasından ireli gelmişdir. Ziya Göyalp elave edir: Türkçülüyün ilk esaslarından biri ?Xalqa doğru? prinsipidir. Xalqa doğru getmek ise seçginlerin (seçilmiş adamların) üzerine düşür. Seçginler burada iki görevi daşımalıdırlar. Birincisi xalqın içinde yaşayaraq, ondan milli kültürü bütünlükle almaq, ikincisi xalqa medeniyyet aparmaq. Ziya Göyalpa göre, xalqda medeniyyet yox milli kültür var. O, milli kültürle medeniyyet arasında oxşarlıqları ve ferqlilikleri bele izah edir: ? Milli kültür ile medeniyyet arasında hem bir birleşme yeri, hem de ayrılıqlar vardır. Kültür ile medeniyyet arasında birleşeme yeri ikisinin de bütün toplumasal heyatları içlerine almasından ibaretdir. Toplumasal heyatlar bunlarldır: Din, exlaq, hüquq, ağıl, stetika, iqtisadiyyat, dil ve texnika ile bağlı heyatlar bu sekkiz növ toplumasal heyatın toplamına cemiyyetde ?külütür? adı verildiyi kimi, medeniyyetde deyilir. Kültür ile medeniyyetin arasındakı ayrılıqlar bundan ibaretdir ki, birincisi kültür milli olduğu halda, medeniyyet uluslararasıdır. Kültür yalnız bir milletin din, exlaq, ağıl, stetika, dil, iqtisadiyyat ve texnika ile bağlı yaşayışlarının uyumlu-ahengdar bir bütündür. Medeniyyet ise eyni inkişaf seviyyesinde olan bir çox bütünüdür. Mesela, Avropa ve Amerik medeniyyet dairesinde bütün avropalı milletlerin ortaq bir qerb medeniyyti vardır. Medeniyyetin içinde biri-birinden ayrı ve bağımısız bir Ingilis kültürü, bir fransız kültürü, bir Alman kültürü ve s . mövcuddur.? Biz Güney Azerbaycan türklerine türkçülüyü aşılamaq üçün milletimizde milli şüur oyatmalıyıq. Ona göre ki, ümumi bir qayda olaraq, tarix gösterir ki, hansı milletde milli şüur oyanıbsa o milletde terqqi ve tekamül axımı yaranıb ve her şey yükselmeye başlayıb ve o, millet müstemeleke olmaq tehlükesinden ebedi olaraq yaxa qurtarıb. Bunun en bariz nümunlerinden Avropalılardırlar. Bu milletlerede milli şüurun oyandığına göre Avropanın heç bir ölkesinde müstemleke yaratmaq mümkün deyildir. Biz medeniyyetde Avropa milletlerinden geri qalsaqda, kültür yönünden heç bir milleti özümüzden üstün bilmirik. Bize göre, Türk kültürü, dünyaya gelmiş ve gelecek kültürlerin en gözelidir. Buna göre de, ne fransız, ne Alman ne de başa her-hansı kültürünün teqlidçisi ve esiri olmağımız mümkün deyildir. Biz onları da diger kültürler kimi yalnız, milletlerine mexsus xüsusi kültür hesab edirik. Onlardan da başqa kültürler kimi ekzotik-qarışıq bir zövqle lezzet alırıq. Türkçülük bütün eşqi ile yalnız öz orjinal kültürüne vurğun olmaqla beraber, şovinist ve fanatik deyildir. Qerb medeniyyetini tam ve nizamlı suretde almağa girişdiyi kimi, heç bir milletin kültürüne qarşı laqeydliyi ve saymazlığı da yoxdur. Eksine bütün milli kültürlere deyer verib ve hörmet edirik, hetta bir çox pisliklerini gördüyümüz milletlerin bele, siyasi teşkilatlarının sevmemekle beraber, medeni ve kültürel eserelerine hörmet edib, mütefekkirlerine ve senetkarlarına qarşı sayğı ile yanaşırıq. Bize göre türkçülüyün meqesedi Türk milli kültürü ve milli şexsiyyeti yaratmaqdır. Bu mefkure inanc özgürlüyü ve qerb medeniyyeti ile tamamlanır. Çağdaşlıq; Araştırmalar gösterir ki, ilk çağda (ibtidayi icma dövründe) Aralıq denizi sahillerinde yaşayan milletler arasında ortaq olan bir Aralıq denizi medeniyyeti varıdı. Bu medeniyyet Misirlerin, Şumerlerin, Hettilerin, Assuriyalıların, Finikiyalıların ve s.nin yardımı ile yaranmışdır. Aralıq denizi medeniyyetinden, eski Yunan medeniyyeti, Yunan medeniyyetinden de, eski Roma medeniyyeti bu son medeniyyetden de şerq ve qerb medeniyyetleri doğdu. Asiyanin şerqinde bir uzaq şerq medeniyyeti de vardı. Çinliler, Monqullar, Tonquzlar, Tibetliler, Hind-Çin xalqları indide o medeniyyetin çerçivesindedirler. Ziya Göyalpa göre : ?Medeniyyet bir qrup qovmlarin, müessiselerin (inistutların) yeni düşünüş ve icra terzinin mecmusudur.? Onun fikrince, qerb medeniyyetini xırıstıyan medeniyyeti adlandırmaq düzgün deyildir. Nece ki, şerq medeniyyetini Islam medeniyyeti adlandırmaq olmaz. Bütün bunları nezere alaraq, tebi ki, uzaq şerq ve şerq medeniyyetleri gelişmiş bir medeniyyete çevrilmedikleri üçün Türk milletine yararsızdırlar. Burada yalnız gelişmiş medeniyyet qerb medeniyyetidir. Müasirleşmek ise qerb medeniyyetine daxil olmaq demekdir. GAMOH-a göre müasirleşmek, şekilce ve yaşayış terzi ile avropalılara benzemek deyildir, müasirlik avropadan yalnız elmi ?teknolojik biliklerin alınmasını bizden teleb edir. Başqa milleter çağdaş medeniyyete daxil olmaq üçün keçmişlerinden uzaqlaşmağa mecburdurlar, halbuki, türklerin qerb medeniyyete daxil olmaları üçün, yalnız eski keçmişlerine dönüb baxmaları yeterelidir. Esgi türklerde dini ifrat ve işkeneceverici ainlerden ve ibadetlereden arınımış ve fanatizmden, din inhisarçılılığından qurtulması, Türkleri hem qadınlara, hem de debaşqa xalqlar haqqında çox merhemetli etmişdir. Eski türkler hem demokrat, hem de qadın hüquqlarına hörmet eden qedim femenistdirler. Türklerin femenist olmasının başqa bir sebebebi de Şamanizmin qadındakı müqeddes qüvveye söykenmesidir. Belelikle, heç bir xalq eski Türkler qeder qadın cinsine hüquq vermemiş ve hörmet gösterememişdir. Vurğulamaq lazımıdır ki, eski yunanlıların medeniyyetde müellimleri Skifler, eski xalidilerin ise Şümerler olduğu kimi esgi germanların ustadları ve terbiyeçileri de Hunlar idi. Hemçinin esgi türkler sülh dinine tabe olduqları üçün, başqa milletlerin din, siyaset ve kültürlerle bağlı olan varlıqlarına hömet edirdiler. Hetta özlerine ?iç el? ve başqa milletlere ?dış el?adlarını vererek bütün milletleri bir sülh dairesi içinde bir beynelmilel birlik halında görürdüler. Fikrimizce gelecekde terefsiz bir tarix, demokratiyanın ve femenizmin-qadın hüquqlarına yeterince hörmet menasında- türklerden doğduğunu etiraf etmeli olacaqdır. Bir sözle, her milletin yer uzunde icra edeceyi tarix ve medeni missiyası vardır. Türk milletinin missiyası ise exlaqın en yüksek deyerlerini gerçkleldirmek, görünmemiş fedakarlıqların ve igidliklern mümkün olduğunu isbat etmekdir. Biz medeniyyetden, marif ve tehsil baxımından, iqtisadiyyat ve yetginlik yönünden Avropa milletlerinden çox geri qaldığımızı danmırıq ve medeniyyetce onlara çatmaq üçün var qüvvemizle çalışmalıyıq. Biz türklüyümüzü qoruyub saxlamaq şerti ile qerb medeniyyeti dairesine qeti olaraq girmeliyik. Biz elmde, felsefede, texnikada ve diger medeni sistemlerde tam bir avropalı kimi hereket etmeliyik. Böyük Azerbaycan şairi Hüseyn Cavid demişken: Lazımsa cehaletle döyüşmek Bir çare var ancaq yenileşemek. Inanc özgürlüyü; Güney Azerbaycan Milli Oyanış Herekatı, türkçülük mefküresini özünde daşımaqla Güney Azerbaycanda bütün qeyri-milli ideologıyaları süquta uğradıb. Lakin bu, o demek deyil ki, herekatımız inhisarçılığa yol verir. Eksine bu herekat esrin teleblerine göre gelişmiş bir herekat olaraq inanc özgürlüyünü ve vicdan azadlığını esas mefküre kimi özünde daşıyır. Belelikle her bir insanın şexsi eqideye (hetta yalnış olsa bele), öz daxili aleminde malik olmaq hüququ var. Ona göre ki, her kes inandığına heqiqet, inanmadığına ise yalnış kimi baxır. Çoxsaylı eqidelerin ve teriqetlerin meydana gelmesi, teriqetçilerin öz eqidelerini inadkarlıqla müdafiye etmesi cemiyyetde dini dözümlülük ideasını yaratmalıdır. GAMOH, etiqad azadlığını esas teleblerden biri kimi ireli sürür. Ve her bir insanın öz müqedderatını teyientme hüququna inanır. Dini etiqad azadlığı her-hansı dövletin redd ede bilmeyeceyi esas ?tebi hüquq?lardan biri kimi qebul edilir. Insan ağlının tebieti eledir ki, heç bir xarici qüvve onu neyese mecbur ede bilmez. Insan, her-hansı zor ve mecburiyyetden azad olmalılır. Her bir etiqad insan üreyinin derinliyinde özüne yer etmeyibse ve vicdanla tam razılığa gelmeyibse, onda formal sitayişin ve hömetin heç bir ehemmiyyeti yoxdur. Bele bir insanı sadece tövsiye, meslehet ve öyüdlerle yola getirmek olar. Heç bir şexs başqasının mülki nemetlerine, yalnız onun din ve ayinlerden imtina etdiyine göre heç bir halda tecavuz etmemeli, yaxüd ona ziyan vurmamalıdır. Bütün insanların dini etiqabından asılı olmayaraq bütün insanı ve mülki hüquqları müqeddescesine qorunmalıdır. Bir ferde dinçi ve yaxud dinsiz olmağından asılı olmayaraq heç bir zorakılıq ve qanunsuzluq tetbiq edilmemelidir. Xeyrxahlıq ve insanilik borcu, hüquqi yanaşmadan da üstün olmalıdır. Bunu ağıl ve beşeriyyet arasında tebiet terefinden berqerar edilmiş ittifaq teleb edir. Eger kimse haqq yolundan dönürse, bu yalnız onuun özünün bedbexliyidir. Bu adam heç bir şerayitde tehqirlere meruz qalmamalı ve dünyanın nemetlerinden mehrum olunmamalıdır. Belelekle, GAMOH hesab edir ki, öz ruhu haqqında qayğı her kesin özüne ayiddir. Güney Azerbaycan Milli Oyanış Herekatı, Güney Azerbaycan ehalisinin çoxsaylı ve azsaylı dini etiqadlarına ve ideologiyalarına sayğı ve hormetle yanaşaır. Bütün bunları nezere alaraq Güney Azerbaycan Milli Oyanış Herekatınca Güney Azerbaycan türükünün , milli idealogiyası bu terzde ifade edilmelidir: Türkem, Müasirem, Özgürem. |