Bir sözle, indi hakimiyyet çevrilisine cehd olunacagina heç kes sübhe etmir. Bunun üçün de heç kes Irana her hansi bir formadasa müdaxile olub-olmayacagi meselesini müzakire etmir. Esas müzakire obyekti Ag Evin herbi müdaxile, yoxsa daxilde üsyan yaratma ve bu yolla dövlet çevrilisine cehdetme taktikasini seçeceyi ve aktiv müdaxileni ne zaman baslayacagi meseleleridir. Müxtelif kanallarla yayilan ve deqiqliyine heç bir sübhe olmayan melumatlara göre, hazirda Iranin müxtelif xalqlarini temsil eden milli müxalifet teskilatlari hem öz aralarinda, hem bir-biri, hem de birlikde Iranin en güclü müxalifet herekatina çevrilmekde olan, fealligi ve genisliyi ile bütün teskilatlari qat-qat üsteleyen GAMOH basçilari ile meslehetlesmeler aparilir ve hadiseler tedricen GAMOH liderliyinde Iranin esir xalqlarinin müqavimet ve müxalifet qurumlarinin Koordinasiya Merkezinin qurulmasi istiqametinde cereyan edir.

GAMOH basqani Mahmudeli Çöhreqanli ise tedricen tekce türkler deyil, Iranin bütün esir ve mezlum xalqlari terefinden qebul edilen liderine çevrilir. Eslinde günlerin birinde GAMOH-un Güney Azerbaycan türkleri ile yanasi diger qeyri-fars xalqlari da temsil edeceyi, Mahmudeli Çöhreqanlinin ise bir gün bütün milletler terefinden qebul edilen müxalifet lideri olacagi önceden hiss edilirdi. Çünki son bir neçe ilde GAMOH qeder fealliq ve cesaret gösteren ikinci bir teskilat, Çöhreqanli qeder de qorxmadan açiq mübarize aparan ikinci lider göze deymirdi. Melumatlara göre, artiq ereb, türkmen, beluc, gilek, mazandaranli ve talislar hem GAMOH-u lider teskilat, hem de Çöhreqanlini esas lider kimi tanimaga tam, kürdler ise qismen hazirdirlar. Kürdlerin tereddüd etmesinin yalniz bir sebebi var. Onlar Qerbi Azerbaycan ostaninin Mahabad, Sulduz, Xoy, Maraga, Urmiyye ve Maku seherlerine iddia edirler. Azerbaycan türkleri ise, tebii ki, bununla razilasmir, yalniz Mahabad ve etrafini tarixi kürd torpaqlari kimi taniyirlar.

Ümumi raziliga gelinmemesinin de esas sebebi budur. Qeyd etmek lazimdir ki, bu problem eslinde çox asan çözülen bir problemdir ve bu haqda fikrimizi bir qeder sonra açiqlayacagiq. Helelik ise üzerinde durmaq istediyimiz çox önemli bir xüsus var. Diger milletler tam ve ya qismen GAMOH-un ve Çöhreqanlinin liderliyini qebul etseler de, farslar bele bir mövqe ile razi deyiller. Ve bu halda söhbet tekce fars iqtidarindan deyil, hem de müxalifetinden gedir. Tesadüfi deyil ki, hazirda Amerika ve Avropanin çesidli dövletlerinde yasamaqda olan müxalifetçi farslar ixtiyarlarinda olan çoxsayli TV, radio ve qezetler vasitesile hem GAMOH, hem de onun liderine qarsi qizgin tebligata baslamislar.

Bu sahede iqtidardaki soydaslarimizi çox-çox geride buraxan fars müxalifler sözügeden teskilati ve Çöhreqanlini milliyyetçilikde ve bölücülükde suçlayirlar. Halbuki Mahmudeli bey öz çixislarinda meqsedlerinin Irani parçalamaq deyil, vahid Iran çerçivesinde milli hüquqlarini elde etmek oldugunu defelerle beyan edib, mübarizelerinin de bölücülüye deyil, demokratiya ve insan hüquqlari prinsipine esaslandigini bildirib. ?lbette, bütün bu suçlama ve tehdidler keçicidir. GAMOH-un tedricen özünde tekce türkleri deyil, diger esir xalqlari da birlesdiren, türklerle yanasi onlarin da hüquqlari ugrunda mübarize aparan böyük bir beynelmilelçi, eyni derecede milletçi herekatin koordinasiya merkezi ve lokomotivi rolunu ifa etmek perspektivi, ister Iranin içinde, isterse de disinda güclü bir teskilat kimi taninmasi, ona qarsi olan müqavimetleri gec-tez qiracaq.

Farslar da ister-istemez realliqla barismali olacaqlar. Kürdlerle olan probleme gelince, qeyd etmeliyik ki, Qerbi Azerbaycan ostaninin ehalisinin teqriben 30 faizi kürddür ve onlar bezi seher ve bölgelerde çoxluq teskil edirler. Iranda içerisinde bir neçe milliyyetin kompakt yasadigi eyaletler az deyil. Yeni benzer problemler ekser ostanlarda özünü göstere biler. Odur ki, meselenin agrisiz helli baximindan yegane düzgün yol Iranda Isveçredeki kanton ve yarimkantonlar sistemini tetbiq etmekdir.

Eger bu sistem tetbiq edilerse, hazirki Kürdüstan ostani ayrica kanton, Güney Azerbaycan da ayrica kanton elan edilerse ve mübahiseli eraziler Güney Azerbaycan kantonu daxilinde yarimkanton statusu alarsa, bu, yarimkantonda türk dili ile yanasi kürd dili de dövlet dili seviyyesinde islenerse, elece de yarimkantonun idareçiliyinde türkler ve kürdler beraber hüquqlar esasinda ve proporsional qaydada temsil olunarsa, problem asanliqla çözüle biler. Bir sözle, Iranin xalqlari öz aralarinda olan anlasmazliqlari ve bütün sorunlari masa arxasinda ve müzakire yolu ile çöze biler. Yeter ki, terefler ortaya yeterince irade qoya bilsinler.