Dünen Beynelxalq Metbuat Merkezinde Güney Azerbaycan Milli Herekatını Müdafie Komitesinin teşkilatçılığı ile "Güney Azerbaycan - dünen, bugün ve sabah" mövzusunda Deyirmi masa keçirildi. Evvelce öten ay güneyli soydaşlarımızın Babek qalasına yürüşünden çekilmiş videolentler nümayiş etdirildi.
Sonra mövzu ile bağlı meruze eden Güney Azerbaycan Milli Oyanış Herekatının (GAMOH) lideri Mahmudeli Çöhreqanlı türklerin şerefli tarixi keçmişinden, qehremanlığından danışaraq, onların yol verdikleri yanlışlıqlara da toxundu: "Milyon kvadrat kilometrlerle erazilere hökmdarlıq eden türk sultanları, serkerdeleri xilaskarlıq missiyası daşıyaraq xalqları öz adil bayraqları altında birleşdirmeye, düz yola getirmeye çalışıblar. Türkçülüye ise ehemiyyet vermeyibler, ona göre de türkçülük herekatı başlamayıb ve bitmeyib. Hiyleger fars rejimi de bundan her zaman istifade edib, düşmenlerimiz bizi parçalayıb".
M.Çöhreqanlı Güney Azerbaycan türklerinin tarixinin, dilinin, medeniyyetinin, edebiyyatının assimilyasiyaya meruz qalmasından danışdı. GAMOH lideri Güney Azerbaycanda XX esrde bir neçe defe baş qaldırmış milli azadlıq herekatlarından danışarken herekat liderlerinin özlerinin bayraqlarını yaratmadıqlarını, İran bayrağı altında mübarize apardıqlarını, daxilde geden bu proseslerin tebliğatını xaricde yaya bilmediklerini ve bu sebeblerden herekatların boğulduğunu, yüz minlerle insanların qurban getdiyini dedi. İran hakimiyyetinin yeritdiyi şovinist siyasetden danışan M.Çöhreqanlı bu ölkede olduğu müddetde rejimin ona qarşı etdiyi tezyiqlerden söz açdı.
GAMOH lideri Güney Azerbaycanda herekatçıların böyük potensiala malik olduqlarını, İranın daxilinde en güclü qüvve hesab edildiyini dedi. O, İran daxilinde teşekkül tapan milli herekatın ne inkar edilmesinin, ne de qarşısının alınmasının mümkünlüyünü vurğuladı. O, Azerbaycanın bütövlüyüne nail olunması üçün müeyyen vaxta ehtiyac olduğunu, bu prosesin merhele-merhele heyata keçirilmesinin zeruriliyini qeyd etdi:
"Biz istiqlalçıyıq, amma hal-hazırda Azerbaycanı bütövleşdirmek gücünde deyilik. Düşmenlerimizin de gücü bizim parçalayarken, herekatlarımızı boğarken malik olduqları gücden az, bizim gücümüz de o vaxtlardakı gücümüzden artıq deyil. Ona göre de teleblerimizi hisse-hisse elde etmeli, amma buna son hedef kimi yanaşmamalıyıq. Bu, sadece herekatımızın orta merhelesi ola biler. Quzeyde milletleşme prosesi getdi ve sonda dövletleşmeye çevrildi. Güneyde de hazırda milletleşme prosesi gedir ve yaxın zamanda da milli hökumetimiz, parlamentimiz qurulacaq".
Böyük Quruluş Partiyasının sedri Fazil Qezenferoğlu Azerbaycanın problemlerinin ağılla, ölçülüb-biçilerek hell edilmesinin terefdarı olduğunu dedi. O, her bir Azerbaycan siyasetçisinin Güney meselesi ile bağlı düşünmesinin, fealiyyet göstermesinin vacibliyini dile getirdi: "Dünya azerbaycanlılarının problemlerine dünyanın reallıqlarını nezere alaraq, situasiyalardan yararlanmaq baxımından yanaşmaq lazımdır. Güney Azerbaycan dövletine başqa ad tapmaq lazımdır ki, iki dövletimizi dünyada tanıdaq, sonra ise onların birleşmesine nail olaq. Bütöv Azerbaycan üçün kadrlar yetişdirmeye indiden başlamalıyıq". Politoloq Rasim Musabeyov İranda Azerbaycan türklerinin ferd olaraq yox, millet kimi hüquqlarının tapdandığını dedi. Onun fikrince, İran dövletini quranlardan olduqları üçün güneyli azerbaycanlıların öz hüquqlarını telebe etmeye haqları var:
"İranda fars dili ile beraber Azerbaycan dilinin de dövlet dili
kimi qebul edilmesine nail olmaq mümkündür. Federasiya qurmaq ideyası da
ümumdemokratiya telebi kimi ortaya çıxarılmalıdır. Çünki onda türkleri
separatçılıqda ittiham ede bilmezler ve bunu İranın özünde destekleyenler de
çox olacaq". Millet vekili Sabir Rüstemxanlı eyni meqsed uğrunda mübarize
aparan herekatçıların, milletin nümayendelerinin bir-birini ittiham etmesinin,
müxtelif fikirlerde, barışmaz mövqelerde olmasının bütövlükde xalqı ve dövleti
zeifletdiyini dedi. O, milletin birleşmesi üçün ferdlerin birleşmesinin vacib
olduğunu qeyd etdi. Onun fikrince, bütövleşme ideyasının gerçekleşmesi bir çox
merhelelerden keçecek: "Dünyanın reallıql
Sevda İLHAMQIZI
