“Çox sag olun ki, gözel aksiya keçirdiniz. Bir atom bombasi partlatdiniz. Dünyanin her yeri Güneyin probleminden xeberdar oldu.” Söhbete qatilarken önce Mahmudeli beyi qarsidaki bayram günü münasibetile tebrik etdik.

- Çox sag olun. Evvelce, Azerbaycanin güneyinin problemlerini diqqetde saxlayib, heqiqetleri dünyaya yaydigina göre “Yeni Müsavat” qezetine, sexsen size tesekkür edirem. Her halda, men de özüme borc bilirem ki, Dünya Azerbaycanlilarinin Hemreylik Günü münasibetile güneyli-quzeyli bütün azerbaycanlilara, dünyanin her nöqtesine sepelenen bütün soydaslarimiza tebriklerimi çatdirim.

- Doktor, Sizin Irani terk edib xarici ölkelere sefere çixmaginizin bir ili tamam oldu. Öten bir illik sefer teessüratlariniz necedir, gördüyünüz islerin neticesinden razisinizmi?
- Öten bir ilde Azerbaycan, Türkiye, Issveç, Danimarka, Fransa, Almaniya ve Amerikada minlerle görüsüm olub. Dünyanin en mühüm teskilatlari, müxtelif ölkelerin parlamentarlari, Avropa Parlamentinin üzvleri, dünyanin en meshur jurnalistleri ile görüserek Güney Azerbaycan problemini çatdirmaga çalismisiq. Amerikada da çox mühüm görüslerimiz olub. Ag Evde en azi qirx defe müxtelif sexslerle görüs keçirmisik. Prezident Busun en yaxin adamlari, müsavirleri ile Iran, Qafqazla bagli söhbetlerimiz olub. Bundan elave, ABS Senati ve Konqresinin üzvleri ile 15-den çox görüsümüz olub. Onlara Güneyin problemlerini oldugu kimi çatdirmaga çalismisiq. Konqresmen ve senatorlar etiraf edib ki, sizinle görüsümüzden evvel bizim Iranla bagli tesevvürümüz ayri idi. Bundan sonra ise bizim nezerimiz deyisdi. Artiq onlar dövlet resmilerine mehz bizim faktlarimiza esaslanaraq Iranla bagli meruze edirler. Biz bu sexslerin düsüncelerinde deyisiklik etmeye nail olmusuq. Bunlar az sey deyil.

Fikrimce, xarici sefer Azerbaycan milli herekatini en azi üç il qabaga saldi. Men xaricde olarken dostlarimiz da içeride ayaga qalxib ellerinden geleni etdiler. Artiq bu gün GAMOH Avropa Birliyi, Avropa Parlamenti, Avropa Surasi, Amerika, Iran, Quzey Azerbaycan, Türkiyede güclü bir teskilat kimi taninib. Bütün dünya bilir ki, Cenubi Azerbaycanda 35 milyon azeri türkü yasayir. Qedim musiqi ve medeniyyetine malik olsa da, dünyanin en ibtidai haqlarindan mehrum olmus xalqi halina düsüb. Dünya görür ki, Iranda rejim deyisse de, Azerbaycana münasibet deyismeyib. Men xarici seferlerimin, xüsusile Amerika seferimin çox ugurla keçdiyi qenaetindeyem. Son nefesimizedek milletimizin serefli bir millet olaraq yasamasi ve taninmasi ugrunda mübarize aparacagiq.

- Öten müddetde GAMOH-un xarici ölkelerrde temsilçiliklerinin açilmasini da ugur kimi qiymetlendirmek olar. Güneyde olmadiginiz günlerde orda bas verenleri nece deyerlendirirsiniz?
- Güney Azerbaycanin birinci düsmeni onnun bilgisizliyi, milli süur seviyyesinin asagi olmasidir. Bu xalq bilgi qazanmali, dost-düsmenini tanimalidir. Her halda, dostumuz az, düsmenimiz çox ve qeddardir. Hemçinin en sagalmaz zerbeleri ele özünü “güneyli” adlandiran satqinlar vurub. Xarice qaçan çoxsayli güneyliler var ki, onlar azerbaycançi olduguna göre Irani terk etmeyibler. Onlarin içinde herekata qarsi dayananlar çoxdur. Ancaq buna baxmayaraq, GAMOH-un xarici ölkelerde temsilçiliklerinin açilmasina nail olduq. Ancaq gelen aylarda bunlarin sayini 50-60-a çatdirmaq niyyetindeyik. Biz xaricdeki azerbaycanlilarin diqqetini güneyli-quzeyli Azerbaycana celb etmeye çalisacagiq. Onlari teskilatimizin xarici qollarina celb edib Güneydeki herekata yardim göstermeye çalisacagiq. Son bir ilde Güneyde bas verenleri müsbet deyerlendirirem.

Babek qalasi, Savalan dagina yürüs, Kazimxan dasi herekati, doktor Mahmudi ile bagli keçirilen tedbir, Settarxan rehmetliyin mezari üstündeki mitinq ve Sebüsterde bas veren olaylar çox ciddi meselelerdir. Xatirladim ki, 1946-ci ilde rus fasizminin xeyaneti neticesinde Güney Azerbaycanda milliyyetçilik herekati mehv olmusdu. 50 il ses, hereket yox idi. Quzey Azerbaycanin istiqlalindan sonra Güneyde de milli herekat bas qaldirdi. 1995-ci ilden Güneyde ezemetli bir herekat baslayib. Bilirsiniz ki, fars sovinizmi, molla rejimi dünyanin en insafsiz ve vicdansiz rejimlerindendir. O totalitar rejimin yaratdigi çox aci ve agir atmosferde güclerin birlesmesini esirgemedik. Maddi ve menevi varligimizi da bu yola qurban dedik. Her halda, Güney Azerbaycan Milli Herekati yarandi ve bu herekat Tebrizden çox kenarlara yayildi. Ancaq hele çox isimiz var. En agir veziyyetde asimile olunan bir millet bu tezlikde oyanmayacaq. Bir terefden milletimiz asimile olunub, diger terefden de insan haqlarina düsmen olan bir rejimin hakimiyyeti altindadir. Bunlari xatirlayanda isimizin agirligi belli olur. Bizim hedden artiq oyanisa ehtiyacimiz var. Helelik bu qeddar rejimin qarsisinda silahsiz, dilimiz ve qelemimizle dayanmali, mücadile aparmali ve milletimizi oyatmaliyiq.

- Sizin Iranin parçalanmasina ehtiyatlaa yanasmaginiz birmenali qarsilanmayib...
- Yadinizdadirsa, Bakida olarken milli herekatin vüsetinden, onun nezaretden çixmasindan qorxdugumu demisdim. 35 milyonluq Güney Azerbaycanin 400 min kilometre yaxin erazisi var. Hemin insanlar ise oyanis halindadir. On illerdir ki, fars rejimi öz inkisafini ve milli yasamini Güney Azerbaycanin milli varliginin mehv olmasina baglayib. Güney Azerbaycan milleti eridikce, öz kimliyini itirdikce sanki fars sovinizmi güc qazanib. Azerbaycanli öldükce fars dirilik elde edib. Ancaq indi veziyyet özgedir, millet ayaqdadir. Buna göre Tehran-fars sovinizmi milli herekatdan qorxur. Fars sovinizminin sonu gelir. Bunu biz de bilirik, farslar da. Iller boyu azerbaycanli bütün varligi ile farsin esaretinde olub. Ancaq yeter, tarix boyu yol verdiyimiz sehvlerimiz besdir! Vaxtile Azerbaycan bayragi altinda yasayan gürcüler, ermeniler bu gün azad ve müsteqildirler. Hetta Azerbaycanin tarixi erazilerinde. Babalarimiz diri olsaydi, mühakime olunaraq “hani menim bayragim, Vetenim?” suallarina cavab verecekdi. Bu gün Iranin parçalanmasi bizim esas meqsedimiz deyil. Amma fars sovinizmi Irani parçalamaq yolundan el çekmir. Biz isteyirik ki, zülm ile qurulan o hakimiyyet, saray dagilmali ve bütün milletler Iran daxilinde beraber yasamalidir.

- 21 Azer günü Iran irticasinin Güneydee apardigi repressiyalara resmi Vasinqtonun reaksiya vermemesinin sebebi nedir?
- Amerikanin reaksiyasi var. Men ABS meesullari ile görüsende onlar Güneydeki her bir hadiseni izlediklerini dediler. Ancaq bu günlerde ABS-in basi Iraq meselesine qarisib. Diger terefden, Iranla bagli açiqlamalarin verilmesi, telebe herekatinin müdafie olunmasi ele ABS-in Güneyde bas qaldiran herekati himaye etmesidir. Ancaq size bir söz deyim, Amerika hele ki Irani parçalamaq istemir. Ona göre de Iranda bas verenleri güneylilerin ve ya basqasinin herekatina bölmeyib, sadece, Tehran rejimine qarsi olan herekat kimi qeleme verir. Nyu-Yorkda, Vasinqtonda keçirilen görüsler zamani ABS-in bizim herekata münasibetinin müsbet oldugunu gördüm. Hamisi bizim terefimizdedir. Ancaq Amerika dövleti Irandaki herekati parçalanan görse de, onu resmi sekilde açiqlamir.

- Xarici ölkelere seferiniz ne qeder daavam edecek? Bezileri bele bir rey yaratmaga çalisirlar ki, Siz Tebrize dönmeyeceksiniz...
- Dostlarimizin da mesleheti budur ki, helelik xaricde olum. Sizler de menim xaricdeki görüslerimi, müsahibelerimi, beyanatlarimi, Güneydeki herekatin gedisatini ve fars sovinizminin davranislarini nezere alsaniz, indilikde içeri qayitmagimi meslehet bilmezsiniz. Biz içeri döneceyik, ancaq zamaninda. Hetta ölüm de olsa, vaxti gelende Tebrize döneceyem. Çünki bu, milletimizin qurtulusu yolunda serefli bir ölüm olacaq. Içerideki dostlarim ise helelik xaricde olmagimi isteyir. Men bes aydir Amerikadayam. Maksimum iki ay da burda qalacagam. Ondan sonra Ingiltereye, daha sonra Türkiyeye gedeceyem. Insallah, gelen 4-5 ayin içinde Azerbaycana da geleceyem. Eyni zamanda GAMOH-un birinci qurultayina hazirliq islerimiz davam edir.

- Güneyle elaqeli fealiyyet gösteren biir çox teskilatlar var ki, Sizi ittiham etmekden bele çekinmirler. Onlara bu bayram erefesi sözünüz nedir?
- Öten yeddi ilde Güneyde mücadile aparran yegane bir herekat var - GAMOH. Bunu bütün dünya bilir. Eger ayri teskilat varsa, çixsin ortaya. Yoxdur axi, görmemisik. Bunlar hardadir, ne is görür? Dörd-bes nefer bosbogaz meydana çixib “biz de variq” deyir. Harda varsiniz? Ancaq yene de Dünya Azerbaycanlilarinin Hemreylik Günü erefesindeyik, Bütöv Azerbaycan ugrunda çalisan insanlarin, qurum ve quruluslarin hamisini birliye çagiriram. Bunu da bilin ki, fars sovinizminin elile xestelenenlerin içinde “men-men” deyen, özünü “lider” sayanlar olacaq.

- Uzun müddet özünü “CAMAH lideri” adlaandiran güneyli mühacir Piruz Dilençi hebs olunub. Onun hebsine münasibetiniz necedir?
- Ele men Urfada olarken bir nefer geliib özünü “Çöhreqanlinin müavini” adlandirmisdi. Siz de o vaxt yaxsi yazmisdiniz: “Çöhreqanlinin müavinimi, firildaqçimi?” Çox gözel qiymetlendirme idi. Men ne teskilat, ne insan adi çekmek istemirem. Amma yadinizda olsa, Bakida demisdim ki, çoxlari firildaqçidir, Azerbaycanin ve xalqin derdini çekmirler. Bezilerinin sexsi menfeet, qarin derdi var. Hetta bezileri Quzeyde menden küsdüler. Millet içeride can verir, savas gedir. Ancaq bu adam Bakida rengli portretlerini çap edib Tebrize göndermisdi. Altinda da yazmisdi ki, “Azerbaycan var olsun, filankes de sag olsun”. Men de dedim bu, ne mena verir? Xaricden onun Güneye yardimi budurmu? Özü de bu sexs P.Dilençi deyil, bir basqasi, özü de agsaqqaldir. Sanki millet tam qurtulmusdu ve Bakidan filankes prezident seçkilerine qatilirdi. Utanib xecalet çeksinler. Axi men beleleri ile nece birlesim?

- Amerika PKK-ni terrorçu teskilat kimii taniyandan az sonra terrorçular Moskvadan Türkiyeni hedeleyen beyanat verdiler...
- Rusiya heç de Azerbaycanin dostu deyiil. Rus tarix boyu türkün düsmeni olub. Öten 200 ilde bu, tamamile sübut olundu. Ele Qarabagin isgal olunmasinin ve tapdaq altinda qalmasinin esas sebebkari rus ordusu, Rusiya hakimiyyetidir. Bu dövlet türk düsmeni olmaqla beraber, türk düsmenlerinin dostudur. PKK-nin Rusiyada esgeri qüvveleri var. Eger Moskva Azerbaycanin düsmeni olmadigini sübut etmek isteyirse, KADEK-i terrorçu teskilat kimi tanimali, maddi desteyini ve himayesini kürd ve ermeni terrorçularindan esirgemelidir.

- Ancaq Azerbaycan da KADEK-i terrorçu teskilat olaraq tanimayib...
- Azerbaycan KADEK-i terrorçu teskilat kimi tanimayibsa, çox teessüf edirem. Eger biz Türkiyeden Qarabagin qurtulusu üçün yardim gözleyirikse, nece ola biler ki, 30 mine yaxin türkün qatili olan KADEK-i terrorçu teskilat kimi tanimiriq?! Hansi ki, artiq bütün dünya bu teskilati terrorçu sayir. Azerbaycan hökmen KADEK-i terrorçu teskilat kimi tanimalidir. Yeni ilde resmi Bakinin ilk addimi bu olmalidir.

Elsad PASASOY

P.S. Müsahibenin alinmasinda gösterdiyi yardima göre Güney Azerbaycan Milli Herekati Müdafie
Komitesinin sedri Cahandar Bayogluna tesekkür edirik.

---