Bu meselede ölkede yasayan azerbaycanlilarin böyük rol oynaya bileceyini yazib. Qezet bildirir ki, Iranda recimin deyisdirilmesi Bus administrasiyasinin prioritet planlari sirasindadir: "Amma ABS resmileri Irana herbi müdaxilenin mümkün olmayacagini basa düsürler. Bu baximdan Güney Azerbaycan Milli Oyanis Herekatinin lideri Mahmudeli Çöhreqanliyla danisiqlar tesadüfi hesab edile bilmez". Çöhreqanlinin 3 il önce siyasi motivlerle hebse alindigini, parlament seçkilerinde 600 min ses topladigini ve Iran recimine qarsi müxalif qüvve kimi ciddi fealligini qeyd eden qezet Cenubi Azerbaycan ehalisinin ona etimadinin oldugunu xatirladib. Meqale müellifinin fikrince, indiyedek beynelxalq ictimaiyyet Irandaki azerbaycanlilarin istiqlaliyyet mübarizesinden ve onlarin hüquqlarinin tapdanmasindan xebersiz qalib.

1905-ci ilde Settarxan herekati ile baslayan Mesrute Inqilabi, 1945-ci ilde Azerbaycan Milli Hökumetinin qurulmasi ve en nehayet 1978-79-cu iller Islam Inqilabinin mahiyyetine qisa da olsa ekskurs eden müellif Iranda bütün siyasi proseslerin mehz Cenubi Azerbaycandan basladigini tesadüfi saymir. Meqalede hetta terrorçu teskilat kimi taninan ve Iraqda herbi qruplasmalara sahib olan "Mücahiddine-Xelq"in parçalanmasi ve teskilatda azerbaycanlilardan ibaret böyük bir qrupun Azerbaycan milli istiqalal herekatina qosuldugu faktini da diqqetden qaçirmayib.

"The Daily Star" azerbaycanlilarin bölünmüs xalq kimi Iran ve Rusiya müstemlekesinden yüziller boyu eziyyet çekdiyini, Cenubi Azerbaycanda yasayan 30 milyon xalqin hele de esaretde oldugunu vurgulayib. ABS-in Azerbaycan meselesine diqqeti Vilyam Bimanin fikrince, tekce Xezer nefti ve onun neqli üçün magistral kemerlerin insaasi ile bagli deyil. Müellif hesab edir ki, Azerbaycan ABS üçün hem de ona göre önemlidir ki, Xezer ve Körfez arasindaki strateci mövqe baximindan bu ölke Vasinqtonun bir çox planlarinin heyata keçmesinde mühüm rol oynayib. Qeyd edek Türkiyenin "Zaman" qezeti de ABS-in Iranda recimi deyisdirmek üçün milli azadliq herekatlarinin yardimindan istifade edeceyini yazib.

Harvard Universitetinin Xezeryani region üzre Arasdirmalar Merkezinin direktoru Brend Saffer qezete müsahibesinde bildirib ki, Azerbaycan türkleri Iran ehalisinin ekseriyyetini teskil edir ve Vasinqtonun bu fakti nezerden qaçirmasi mümkün deyil. Onun sözlerine göre, 30 milyonluq Cenubi Azerbaycan amili Bus administrasiyasinda geden son müzakirelerde diqqet merkezinde olub. Brend Saffer qeyd edib ki, indi Iran ordusunun 60 faizi azerbaycanlilardan ibaretdir. Onun melumatina göre, Inqilab Kesikçileri qvardiyasinda da onlarin sayi az deyil. "Bu kimi melumatlar ABS rehberliyinin diqqetinden kenarda qalmir"-deye Saffer elave edib.